Interview George en Eran

George en Eran in gesprek

Door Wypkje Hettinga

George: “Veganisme, het is een ingewikkeld thema om theater over te maken. Omdat er zoveel kanten zijn, raak je snel in feitelijkheden verzand en dan wordt het meer een lezing. Dat gaat snel vervelen. Daarom wilden we er graag een komedie over maken.”

Eran: “Een klimaatkomedie. Wel met een serieuze ondertoon hoor, mensen mogen er best over na gaan denken. Dat is trouwens vaak zo met onze voorstellingen. We laten verschillende kanten zien, het publiek wordt aangezet tot nadenken, maar we verwachten niet dat ze na de voorstelling nooit meer vlees eten.”

George: “Dat doen we toch zelf ook niet.”

Eran: “Jij eet helemaal geen vlees meer, ik nog wel maar wel echt minder. Vroeger at ik elke dag minimaal tweehonderd gram vlees bij mij avondmaaltijd en lunchte ik ook met vleeswaren. Dan zit je gerust de hele dag vlees naar binnen te proppen. Het was niet zo dat ik niet wist dat het slecht was, maar soms moet je dingen anders meemaken of erover horen voordat je je gedrag verandert. Verandering kan van de ene op de andere dag plotseling plaatsvinden, maar het kan ook heel geleidelijk gaan. Plofkippen at ik al jaren niet meer, behalve als ik naar de Turk ging, want die kruidt ze zo lekker. Nu eet ik nog maar twee keer per week vlees en ben ik me er dan ook heel bewust van. Zo van, dit eet ik nu en ik geniet ervan. Ik proef het meer - niet meer hap-slik-weg.”

George: “Bij mij ging het ook heel geleidelijk. Dan at ik een tijdje vegetarisch, dan weer een tijdje vlees en daarna weer een periode vegetarisch. De laatste jaren ben ik wel echt een vegetariër, maar ik had tot voor kort de regel dat als het voor me gemaakt werd, ik het opat. Ik kon het niet over mijn hart verkrijgen het weg te gooien. Dat vind ik toch zonde.”

Eran: “Dat kan ik goed begrijpen. Nu ik er bewuster van ben waar het vlees vandaan komt en wat het doet voor het klimaat, betrap ik mezelf er ook op een oordeel te hebben over een bepaald soort vleesconsumptie. Het viel me op dat je nu allemaal WK-reclames hebt waarin supermarkten hun barbecue-aanbiedingen aanprijzen. Op de één of andere manier stuit het me dan tegen de borst dat ze reclame maken voor een hamburger die een euro kost. Dat kan toch niet eerlijk zijn?”

George: “Dat koop je misschien niet meer, maar weet jij altijd waar het vlees dat je eet vandaan komt?”

Eran: “Nee, het kan zomaar gebeuren dat ik wel zo’n eurohamburger eet.”

George: “Is er nog wel een verantwoorde manier om vlees te eten?”

Eran: “Ja, dat denk ik wel. Minder en bewust zou je ook verantwoord kunnen noemen. Er is op dit gebied geen wet en er is geen absoluut iets. Voor mij is dit verantwoord. Maar goed, laatst ging ik naar een ecologische slagerij en moest ik voor zes- à zevenhonderd gram stoofvlees 42 euro afrekenen.”

George: “En misschien komt het wel van dezelfde slachterij.”

Eran: “Ja, hoe weet je uiteindelijk precies wat er mee gebeurt? Vaak is het zo dat het dier best beter voer kan krijgen, meer ruimte heeft en langer leeft, maar uiteindelijk wel hetzelfde geslacht wordt.”

George: “Het is ook maar net wat je belangrijk vindt. Je hebt de plofkip, die een verschrikkelijk leven leidt en puur voor de slacht gefokt wordt, maar die dan wel weer veel beter voor het milieu is dan een scharrelkip of zo’n biologische kip.”

Eran: “Daar kom ik ook niet uit, hoor. Het ligt er echt aan op welke manier je het goed wilt doen. Wil je het goed doen voor het milieu, dan moet je plofkip eten. De conversie is bijna net zoveel als een plant.”

George: “Een stuk kaas. De productie daarvan heeft bijna dezelfde uitstoot. Maar een biologische kip ligt langer, heeft meer voer, water en ruimte nodig en kakt natuurlijk meer en die gassen komen weer in ons milieu terecht.”

Eran: “En weet je wat, het wordt zelfs de veganisten moeilijk gemaakt! Als je groente eet en je haalt bijvoorbeeld bij de Albert Heijn maïskolven, komen die uit Senegal. Stel je maar eens voor hoeveel uitstoot zo’n maïskolfje dan oplevert. Het is heel gemakkelijk om je te focussen op vlees en daar zit ook natuurlijk een groot deel van het probleem (en ook van de oplossing), maar je moet niet denken dat als je andere dingen eet dat je dan goed bezig bent. Zelfs al haal je seizoensgroenten uit Nederland, dan wordt dat geplukt door Bulgaren die in elkaar worden geslagen en een kutloontje verdienen. En de aarde gaat naar de klote omdat we al dertig jaar hetzelfde erin verbouwen.”

George: “Kijk, en daar gaat onze voorstelling over. Niet dat de aarde naar de klote gaat, hoor. Het gaat over al die geluiden en waarheden die er zijn. Het een sluit het ander niet uit. We zetten die geluiden tegenover elkaar. Ze hebben allemaal gelijk, maar ze zijn het niet met elkaar eens. Dat is ingewikkeld, toch?”

Eran: “Ja, heel ingewikkeld, maar tegelijkertijd heel interessant. Ik kan met volle overtuiging beweren dat het de goede kant op gaat, dingen veranderen. We zijn een weg ingeslagen die naar een beter punt leidt, maar het is ook waar dat het helemaal niet lukt, dat we niet op tijd zijn. We belasten de aarde nog te veel en het is hopeloos en alles gaat naar de klote. Het zijn extreme tegenstellingen maar beide niet onjuist. Wat moet je vervolgens met die informatie?”

George: “Ja, want wat kunnen wij nou uitmaken? We kunnen niet als individu een systeem veranderen. We zijn geen politici, we kunnen geen beslissingen nemen op grote schaal. Ik ben er wel van overtuigd dat als genoeg consumenten bepaald gedrag vertonen, we een verandering in gang kunnen zetten. Bedrijven zijn gefocust op geld. Op het moment dat er weinig vlees wordt gekocht, dan moeten zij zich ook aanpassen. Dat is een collectief besluit dat we moeten nemen, of misschien al hebben genomen. Ik las laatst dat in 2020 dertig procent van de Nederlanders systematisch minder vlees is gaan eten. Je hoort het om je heen en je ziet het gebeuren. Kijk maar naar de supermarkten: er liggen steeds meer vegetarische producten in de schappen en de vleesafdeling begint zo langzamerhand in te krimpen. Ook in restaurants en in fastfoodketens. Er komt gewoon een steeds beter vegetarisch of veganistisch aanbod.”

Eran: “Het kan ook echt wel anders. Alles kost gewoon een klein beetje moeite. En soms een klein beetje meer geld.”

George: “Hé, en eerlijk, de wereld redt zichzelf wel. Er is helemaal geen bedreiging voor de aarde. De enige bedreiging die het veroorzaakt is die van ons eigen leefklimaat. Dus we brengen op dit moment alleen onszelf in gevaar.”

Eran: “Precies. We moeten ons nu aanpassen voor de volgende generaties.”

George: “Dat de belangrijkste reden voor mij om geen vlees meer te eten. Ik kan mijn kinderen niet in de ogen kijken en zeggen: ‘Nou, papa vond vlees zo lekker, dus heeft hij jullie toekomst naar de tering geholpen.’”

Eran: “Tja, ik eet natuurlijk nog wel vlees…”

George: “Schaam je!”

Eran: “…maar ik had dat ook, toen mijn dochter geboren werd. Ik heb heel lang gewacht totdat ze voor het eerst vlees at. Ik had het gevoel dat als ik haar dat zou geven, ik dan iets zou verpesten. Ik voel die verantwoordelijkheid zelf ook zeker, maar ik weet gewoon dat mijn dochter op gaat groeien met de norm dat er óf helemaal geen vlees wordt gegeten óf een beetje. Zelf ben ik opgegroeid met dat we thuis in principe elke dag vlees aten, en mijn ouders net zo. Dan is dit, wat er nu gebeurt, al een enorme verandering, en dat in één generatie. Dat we van elke dag vlees naar niet of een beetje vlees gaan. Nou, als dat op wereldwijd niveau gebeurt, dan is het probleem eigenlijk al helemaal opgelost.”

George: “Is Nederland daarin een goede maatstaf, denk je?”

Eran: “Dat weet ik niet. Ik ga deze week naar Portugal, dan ben ik wel benieuwd of de supermarkten daar ook vol liggen met nepkip en vegetarische hamburgers. Ik denk het eerlijk gezegd niet. Maar goed, het begin is er. In Nederland is dat in ieder geval heel duidelijk te merken.”

George: “En dat terwijl we hier juist weer meer CO2 uitstoten. Dat las ik laatst in een onderzoek, dat mensen in arme landen veel minder CO2 uitstoten dan mensen in rijke landen. De grootste uitstoot komt dus van rijke landen en rijke mensen. Of dat te maken heeft met auto’s, vlees of vliegen, dat weet ik niet.”

Eran: “Ja, logisch ook. Shit, dan geloof ik net weer even dat we hier lekker bezig zijn en dan blijkt het tegenovergestelde alweer. Daar heb je ze weer, de tegenstellingen.”

“Daarom gaan we het in de voorstelling ook niet een uur en een kwartier over veganisme of over geen vlees eten hebben. Het gaat ook over welke verantwoordelijkheid je neemt: hoe je de wereld achter wilt laten voor de volgende generaties. We gaan het hebben over de manier waarop we elkaar aanspreken als iemand het goed wil doen, maar dan toch, tja, leren schoenen aanheeft.”

George: “Het is onmogelijk eigenlijk; als je het goed wilt doen, dan is er nog steeds wel iets op je aan te merken. Er is altijd wel iets op je aan te merken.”

Eran: “We gaan het publiek ook niet vertellen wat het moet doen. Dat zou het komedie-aspect gauw uit de klimaatkomedie halen. We verpakken het verhaal in grapjes, maar er zijn ook serieuzere scènes waarin we ons eigen falen, kwetsbaarheden en pogingen mee het toneel op nemen. Dan merk je vaak ook dat het publiek er al over na heeft gedacht en er zelf ook wat van vindt. Wat die mening is, dat maakt ons niet uit, wij gaan je niet veroordelen.”

George: “Nee, natuurlijk niet. Het is voor ons net zo goed een zoektocht naar onze waarheid. Aan de ene kant heb je de hoop dat veel dingen veranderen en dat het genoeg zal zijn, aan de andere kant de totale wanhoop: dat het geen enkele zin heeft en dat alles naar de klote gaat.”

Beeld: Curly and Straight

Deel deze pagina